Beyond Achievement: wat de sociaaleconomische samenstelling van scholen betekent voor welbevinden, inzet en academisch zelfbeeld

Samenvatting

Over de relatie tussen de sociaaleconomische samenstelling van scholen en leerprestaties is al veel bekend. Minder weten we over wat schoolsamenstelling betekent voor andere aspecten van de ontwikkeling van leerlingen.

In deze studie volgden Barbara Belfi en Carla Haelermans 1.933 leerlingen op 151 Vlaamse basisscholen van het vierde tot en met het zesde leerjaar. Zij onderzochten de ontwikkeling van schoolwelbevinden, studie-inzet en academisch zelfbeeld.

De resultaten laten een genuanceerd beeld zien. Voor schoolwelbevinden werd nauwelijks een verband gevonden. Leerlingen op meer sociaaleconomisch bevoorrechte scholen rapporteerden iets minder studie-inzet, en dit kleine verschil bleef over de tijd stabiel. Het duidelijkste patroon betrof het academisch zelfbeeld: leerlingen op meer sociaaleconomisch bevoorrechte scholen begonnen met een iets lager academisch zelfbeeld, maar ontwikkelden zich daarna positiever, waardoor het aanvankelijke verschil tegen het einde van het zesde leerjaar vrijwel verdween.

De gevonden verschillen zijn klein, maar leveren wel belangrijke nieuwe kennis op over de rol van schoolsamenstelling. Ze laten zien dat die samenstelling niet alleen samenhangt met leerprestaties, maar op sommige punten ook met hoe leerlingen zichzelf als leerling zien en hoeveel inzet zij rapporteren. Bovendien blijken deze verbanden niet altijd stabiel, maar kunnen ze zich gedurende de schoolloopbaan ontwikkelen. Juist daarom is het belangrijk om bij onderzoek naar schoolsamenstelling verder te kijken dan prestaties alleen. Deze studie draagt zo bij aan een breder en completer beeld van hoe de schoolcontext samenhangt met de ontwikkeling van leerlingen.

Referentie

Belfi, B., & Haelermans, C. (2026). Beyond Achievement: Longitudinal Associations Between School Socioeconomic Composition and Students’ Well-Being, Effort, and Academic Self-Concept. School Effectiveness and School Improvement. https://doi.org/10.1080/09243453.2026.2717339